ديپلودوكوس
دايناسور دوپا
•
گياهخوار
•
سركوچك
بادندانهاي قاشقي يا مدادي شكل
•
چهارپا
•
از
بلندترين جانوران خشكي
آناتومي:
ديپلودوكوس
دايناسوري گردن
دراز،دم شلاقي و غول پيكري بود كه طول آن حدود 90 فوت
(27متر) و طول گردن درازآن 26فوت(8متر) و طول دم آن 45فوت(14متر) بود اما
طول سرش كمتر از 2فوت بود. اين دايناسور از بلندترين جانوران خشكي است.
سوراخهاي بيني ديپلودوكوس در بالاي
سرش قرار
داشتند و دندانهاي ميله اي شكلي داشت كه در جلوي آرواره اش قرار داشتند.
پاهاي جلويي آن كوتاهتر از پاهاي عقبي اش بودند و همه پاها شبيه پاهاي فيل
و پنج انگشتي بودند. انگشت شست هرپا داراي چنگال
بود كه احتمالا براي حفاظت و دفاع بوده است. بررسي پوست فسيل شده
ديپلودوكوس نشان داد كه اين جانور در پشتش يك رديف خارداشته است.
ديپلودوكوس سبكتر از ساروپودهاي غول پيكر ديگر بود و حدود 20-10 تن وزن
داشت.در زير ستون فقرات آن استخوانهايي خارجي وجود داشت كه هم به سمت جلو و
هم به سمت عقب پيش آمدگي استخواني، دوميله اي، داشت (سنداني شكل) كه
احتمالا براي حفاظت و حركت گردن و دمش مورد استفاده قرار مي گرفت.
ديپلودوكوس از دم شلاقي شكلش براي محافظت و دفاع استفاده مي كرده است.
اخيرا پوست فسيل شده ديپلودوكوس كشف شده است و در پشت آن رديفي ازخارها
وجود داشته است.
عكسي از معده و استخوانهاي ديگر ديپلودوكوس كه با استفاده از دوربين
ديجيتال المپوس3040،توسط جيم پاكت در اتاق دايناسورهاي ماقبل تاريخ
موزه علوم و طبيعت دنور گرفته شده است.
معلوم شده
كه ديپلودوكوس(و ساروپودهاي ديپلودوسيدديگر مثل آپاتوزاروس) نمي توانسته
اند سرشان را در ارتفاع بيش از 17 فوتي(4/5متري)زمين قرار دهند(پاريش و
استيونز،1999).
دنده هاي
شكمي(دنده هاي شكمي آويزان) دنده هاي باريك و شكننده اي بودند كه به محافظت
و نگهداري اندامهاي دروني(مثل شش) قسمت مياني بدن كمك مي كنند. اين دنده ها
به ستون فقرات متصل نبوده و در منطقه شكم به پوست متصل مي شوند.
تغذيه و
دندانها:
دیپلودوکوس گیاهخوار بود و برای بقای خود در هر روز مقادیر بسیار زیادی
گیاه می خورد. این دایناسور همه برگها را بدون جویدن می بلعید و احتمالا
سنگهای معده را هم می بلعیده
(سنگهایی که در معده اش باقی می ماند)
تا به هضم
مواد گیاهی کمک کند. دیپلودوکوس دندانهایی کند داشت که برای جویدن و
خردکردن برگهای درختان مفید بودند.
احتمالا
غذای اصلی دیپلودوکوسها کاج بوده است که در زمان زیست ساروپودهای بزرگ،
فراوانترین گیاه بود. منبع غذایی ثانویه شامل گینگکاس، دانه های سرخس،
سیکادها، علف، سرخس، خزه و دم اسبیان بوده است.
چرا گردن
دیپلودوکوس اینقدر دراز بود؟
دیپلودوکوس، گردنش را کما بیش افقی(موازی با زمین) نگه می داشت. احتمالا
گردن دراز این دایناسور برای گشتن درجنگلها به کار می رفته تا از برگهایی
استفاده کند که برای ساروپودهای بزرگ دیگر غیرقابل دسترسی
بود و این
ساروپودها نمی توانستند به خاطر اندازه شان به این جنگلها نفوذ کنند. به
علاوه گردن دراز،این دایناسور را قادر می ساخت تا پتریدفیتها(دم اسبیان،
خزه و سرخس) را بخورد. این گیاهان برگ صاف در مناطق مرطوب رشد می کنند که
ساروپودها نمی توانستند به آنجا راه یابند. اما احتمالا ساروپودها روی زمین
سخت می ایستاده و در این مناطق مرطوب چرا می کردند.
رفتار:
دیپلودوکوسها به صورت گله ای زندگی می کردند و هنگامی که غذای محل زیستشان
تمام می شد مهاجرت می کردند. احتمالا دیپلودوکوس مثل ساروپودهای دیگر تخم
گذار بوده است. تخمهای یافت شده ساروپودها دارای الگوی خطی بوده اند و در
لانه قرار نداشتند. احتمالا هنگامی که جانور در حال حرکت بوده، تخم می
گذاشته است. اعتقاد بر این است که ساروپودها از تخمهایشان مراقبت نمی کرده
اند. طول عمر ساروپودها 100سال بوده است.
هوش:
تصور می
شد که ساروپودها(مثل دیپلودوکوس، براکیوزاروس و آپاتوزاروس) و استگوزاروس
مغز ثانویه ای داشته اند. امروزه دیرینه شناسان معتقدندچیزی که آنها آن را
مغز ثانویه می پنداشتند در واقع بزرگ شدگی طناب عصبیدر منطقه ران بوده است.
این بزرگ شدگی از مغز کوچک جانور بزرگتر بود.
دیپلودوکوس نوعی ساروپود بود که هوش آنها(یا
EQ
که از روی نسبت مغز به وزن بدن اندازه گیری می شود)در بین دایناسورها در
کمترین حد بود.
EQ-
بهره هوشي:
تحرک:
دیپلودوکوس، خیلی آهسته روی چهار پای ستون مانند راه می رفت(از روی فسیل
ردپا، طول پاهای آن و وزن تقریبی اش مشخص شده است).
زمان
زیست:
دیپلودوکوس، در دوره ژوراسیک پسین، از 145- 155 میلیون سال قبل می زیست.
ژوراسیک پسین زمان زیست ساروپودهای بزرگ بود که شامل کامارازاروس،
آپاتوزاروس و براکیوزاروس می باشند. از دایناسورهای هم عصرآنها استگوزاروس،
آلوزاروس، سوپرزاروس، کوئلوزار و بسیاری دایناسورهای دیگر بودند.
فسیلها و
نامگذاری:
نخستین
فسیل دیپلودوکوس، توسط ارل داگلاس و ساموئل ویلستون در سال
1877 کشف شد و در سال 1878 توسط دیرینه شناس اتنیل مارش نامگذاری شد. تعداد
زیادی از فسیلهای دیپلودوکوس در کوههای راکی در غرب ایالات متحده(در
کلرادو، مونتانا، اوتا و وایومینگ) کشف شده اند. دیپلودوکوس به معنای
دومیله ای است.
طبقه
بندی:
دیپلودوکوس
گياهخواري
بزرگ بود و متعلق است به:
·
قلمرو(جانوران)
·
شاخه مهره
داران(داراي طناب عصبي پشتي هستند كه در مغز خاتمه مي يابد)
·
رده
آركوزاريا(دياپسيدها با دندانهاي سرپيچي و غيره)
·
راسته
ساريچيا- دايناسورهاي جهنده، اجداد پرندگان.
·
ساروپودومورف- دايناسورهاي گياهخوار گردن دراز، با دم بلند كه روي چهار پا
راه مي رفتند.
·
زيرراسته
ساروپودا- گياهخواران بسيار بزرگ.
·
نئوزاروپودا- ساروپودهاي تكامل يافته.
·
خانواده
ديپلودوسيدا- ساروپودهاي دم شلاقي و دندان ميله اي كه بر روي مهره هايشان
خارهاي بلندي داشتند و شامل آمارگازاروس، آپاتوزاروس، سوپرزاروس،
باروزاروس، سيزموزاروس و غيره مي باشند.
·
جنس
ديپلودوكوس.
·
گونه
ديپلودوكوس لانگوس(نامگذاري گونه:مارش،1878)، ديپلودوكوس كارنجي(هچر،1901)،
ديپلودوكوس هايي(هلند،1924).
